Folqa nədir və necə istifadə olunur?

Qızılı loqolu vizit kartı, parıldayan yazılı dəvətnamə, gümüşü naxışlı hədiyyə qutusu – bu effektlər adətən folqa ilə əldə olunur. Folqa çapa elə metal parıltısı verir ki, onu heç bir boya ilə almaq mümkün deyil. Bu məqalədə folqanın nə olduğunu, növlərini və hansı iş üçün hansını seçməyi izah edirik.
Folqa nədir?
Poliqrafiyada folqa (ingiliscə foil) – bir neçə qatdan ibarət çox nazik plyonkadır. Ən altda daşıyıcı poliester (PET) baza olur, onun üzərində ayırıcı qat, rəngli lak, metallaşdırılmış (adətən alüminium) qat və ən üstdə yapışqan qatı yerləşir. İstilik, təzyiq və ya yapışqanın təsiri ilə rəngli-metal qat bazadan ayrılır və kağıza keçir, şəffaf PET baza isə tullantı kimi qalır.
Tətbiq üsuluna görə folqa növləri
1. İsti folqa basqısı (Hot stamping foil)
Ən geniş yayılmış və ən keyfiyyətli üsuldur. Dizayn maqnezium, mis və ya latun klişeyə köçürülür. Klişe təxminən 100–150 °C-yə qədər qızdırılır, folqa kağızla klişe arasına qoyulur və pres basır. Folqa yalnız klişenin relyefi toxunan yerlərdə kağıza keçir.
- Üstünlüyü: kəskin, dəqiq xətlər; dizayn kağızlarında, kartonda, məxməri laminasiya üzərində, dəri və digər materiallarda gözəl alınır; konqrev (relyef) ilə birləşdirmək olar
- Məhdudiyyəti: klişe hazırlamaq lazımdır, ona görə çox kiçik tirajda baha başa gələ bilər
Printshop-dakı folqalar məhz bu növdəndir – 64 sm enində rulonlarda, qızılı, gümüşü, bürünc, rəngli, holoqrafik və şəffaf çeşiddə.
2. Toner folqa (Toner foil)
Dizayn lazer printerdə və ya rəqəmsal çap maşınında qara tonerlə çap olunur. Sonra folqa çap olunmuş sahənin üstünə qoyulub isti laminatordan keçirilir – folqa yalnız tonerə yapışır.
- Üstünlüyü: klişe lazım deyil, hətta 1 ədəd də hazırlamaq olar; tez və ucuzdur
- Məhdudiyyəti: yalnız tonerli çapla işləyir (struyli printerdə alınmır); hamar kağız tələb edir; çox incə xətlərdə və böyük dolğun sahələrdə boşluqlar qala bilər
3. Soyuq folqa (Cold foil)
Ofset və ya fleksoqrafik çap maşınında əvvəlcə xüsusi UV yapışqan çap olunur, folqa ona sıxılır və UV lampa ilə bərkidilir. Klişe qızdırılmır. Ən böyük üstünlüyü – folqanın üzərindən adi rənglərlə çap etmək mümkündür, belə ki, istənilən metal rəng (məsələn, metallik yaşıl və ya bənövşəyi) bir folqa ilə alınır.
- Harada: etiketlər, qablaşdırma, jurnal üzlükləri kimi böyük tirajlar
- Məhdudiyyəti: parıltısı isti folqadan bir qədər zəifdir; kiçik işlər üçün sərfəli deyil
4. Rəqəmsal folqa (Digital foil)
Rəqəmsal lak maşınları (məsələn, MGI JETvarnish və ya Scodix) əvvəlcə ink-jet üsulu ilə UV lak çəkir, sonra folqa həmin lakın üstünə yapışdırılır. Klişe lazım deyil, lak qalın çəkiləndə toxunanda hiss olunan 3D effekt yaranır. Hər nüsxəyə fərqli ad və ya mətn yazmaq olar – fərdi dəvətnamələr və sertifikatlar üçün idealdır.
Görünüşünə görə folqa növləri
- Metal folqa – qızılı, gümüşü, bürünc, mis, eləcə də metal parıltılı qırmızı, göy, yaşıl, bənövşəyi
- Piqmentli folqa – metal parıltısı olmayan, dolğun tutqun rəng (məsələn, ağ və ya qara); tünd kağız üzərində ağ yazı üçün əla seçimdir
- Holoqrafik folqa – işığa görə rəngini dəyişən göy qurşağı effekti; dekorasiya və mühafizə elementləri üçün
- Şəffaf folqa – rəngsiz parlaq səth verir, seçmə lak effekti yaradır
- Parlaq və mat – eyni rəngin güzgü kimi parlaq və ya yumşaq, mat variantı ola bilər (məsələn, mat gümüşü)
Folqa hansı kağızda yaxşı alınır?
- Hamar və kaplanmış kağızlarda ən kəskin nəticə alınır
- Dizayn və teksturalı kağızlarda isti folqa çox gözəl görünür, amma dərin teksturada təzyiqi artırmaq lazım ola bilər; toner folqa belə kağızda boşluq verir
- Laminasiya üzərində isti folqa basmaq olar – xüsusən məxməri (soft-touch) laminasiya + qızılı folqa birləşməsi çox premium görünür. Bunun üçün plyonkaya uyğun folqa seçmək lazımdır
- Çox yumşaq, boş strukturlu kağızlar (məsələn, qəzet kağızı) folqa üçün uyğun deyil
Harada istifadə olunur?
- Vizit kartları və korporativ blanklar
- Toy və tədbir dəvətnamələri
- Sertifikat, diplom və təşəkkürnamələr
- Hədiyyə qutuları, qablaşdırma və etiketlər
- Kitab, bloknot və gündəlik üzlükləri
- Restoran menyuları və brend çantaları
Folqa ilə işləyərkən faydalı məsləhətlər
- Dizaynda çox incə xətlər və çox kiçik şriftlərdən çəkinin – onlar dolub tökülə bilər
- Əsas işdən əvvəl həmin kağızda sınaq basqısı edin, temperaturu və təzyiqi tənzimləyin
- Folqanın düzgün tərəfi kağıza baxmalıdır – adətən tutqun (yapışqanlı) tərəf
- Folqanı quru, sərin yerdə, birbaşa günəş işığından uzaq saxlayın
Qısa xülasə
- İsti folqa – ən keyfiyyətli nəticə, klişe tələb edir
- Toner folqa – klişesiz, kiçik işlər üçün sürətli həll
- Soyuq və rəqəmsal folqa – sənaye və fərdiləşdirilmiş işlər üçün
- Rəng və effekt seçimi kağızın növünə uyğun olmalıdır
Printshop-da geniş çeşiddə isti folqa basqısı üçün folqalar, dizayn kağızları, laminasiya plyonkası və cildləmə materialları mövcuddur. Ətraflı məlumat və qiymətlər üçün zəng edin və ya WhatsApp-a yazın: 050 890 11 44. Ünvan: A.Salamzadə küçəsi, Bakı.